Hoe kies je een ventilatiesysteem?

Het is echter niet alleen een kwestie van het aanbrengen van een paar openingen in de gevel of het dak. Zelfs de meest simplistische ventilatieopstellingen kunnen van invloed zijn op veel verschillende aspecten van de werking van een gebouw, van de energie-efficiëntie tot de architectonische impact. Daarom moet bij de keuze van ventilatiesystemen een zorgvuldige afweging worden gemaakt.

Het verschil tussen natuurlijke ventilatie en mechanische ventilatie

Er zijn twee soorten ventilatiesystemen: natuurlijke en mechanische ventilatie. zijn over het algemeen voordeliger in ontwerp, installatie en onderhoud. heeft als voordeel dat in alle weersomstandigheden prestatie kan garanderen. Als er bouwkundige beperkingen zijn kan mechanische ventilatie een oplossing zijn.

Door toepassing van natuurlijke ventilatie kan een bepaalde hoeveelheid warmte  worden geventileerd, zonder dat het noodzakelijk is om de ruimten mechanisch te ventileren/koelen.

Er is ook een hybride combinatie mogelijk. Deze combineert de lage kosten van natuurlijke ventilatie met het vermogen van mechanische ventilatie die kan worden ingezet bij warme weersomstandigheden.

1. Locatie gebouw

Door in het ontwerpstadium de plaatselijke omgeving, de luchtkwaliteit en het klimaat te beoordelen, kan worden bepaald welke ventilatiemethode het meest effectief is. Natuurlijke ventilatiesystemen zijn afhankelijk van het feit of de luchtkwaliteit buiten beter is dan binnen het gebouw.

Waar dit niet het geval is, bijvoorbeeld in dichtbevolkte steden, zal gebruik moeten worden gemaakt van mechanische oplossingen met luchtfiltering om de concentratie van deeltjes die het gebouw binnenkomen, te verminderen. De heersende weersomstandigheden en de oriëntatie van het gebouw kunnen ook van invloed zijn op de manier waarop de lucht door een ruimte stroomt. En het kan nodig zijn dat openingen worden gespecificeerd met wind- of regensensoren om ervoor te zorgen dat ze sluiten als het weer omslaat.

Er moet ook rekening worden gehouden met de akoestische effecten van de omgeving. Terwijl door ventilatoren aangedreven systemen een zacht gebrom kunnen veroorzaken dat voor sommige bewoners storend of irritant kan zijn, kunnen systemen die gebruik maken van openingen in het dak of in de gevel ervoor zorgen dat lawaai van buitenaf het gebouw binnendringt of naar buiten uitstraalt, wat storend kan zijn voor de omwonenden.

2. Ontwerp van het gebouw

Het volume, de vorm en de organisatie van de binnenruimte zijn allemaal van invloed op de manier waarop lucht door een gebouw stroomt.

Analyse van luchtstromen

Met standaard rekenregels, op basis van interne en externe warmtelasten, kan een ontwerp worden gemaakt. Met behulp van CFD-software (Computational Fluid Dynamics) kan bovendien inzicht worden verkregen in de manier waarop lucht door een ruimte stroomt en welke ventilatiemethoden het meest effectief zullen zijn. Dit is met name van belang bij het specificeren van een passief systeem dat afhankelijk is van natuurlijke luchtverplaatsing door wind en thermische drijfvermogen.

Bij het analyseren van de luchtstromen en het specificeren van de oplossing wordt preventie van tocht ook meegenomen. Tocht is onprettig en slecht voor het welzijn van de aanwezigen.

Hoeveelheid zonnewarmte

Er moet ook rekening worden gehouden met zonnewarmtewinsten door beglazing, oriëntatie of zware bouwmaterialen, aangezien deze de vraag naar koeling tijdens de warmere maanden zullen doen toenemen. Dit heeft niet alleen invloed op de materiaalkeuze van de ventilatieopeningen, maar ook op de vraag of zonneschermen moeten worden gebruikt om schaduw te creëren.

De toetreding van zonwarmte en licht is niet alleen een factor voor het kiezen van een ventilatiesysteem, maar ook voor het welzijn van gebruikers. Natuurlijk daglicht is positief voor de gebruikers van het gebouw. Ook moet je volgens de norm EN17037 een bepaalde hoeveelheid daglicht in jouw gebouw laten binnenkomen.

3. De toepassing van het gebouw

Van kleine scholen en kantoren tot grote productiehallen. Elk gebouwtype heeft zijn eigen specifieke eisen. Naast een duidelijke invloed op hoe het gebouw is gebouwd en ingericht, zullen factoren zoals interne activiteiten, bezettingsniveaus en type bewoning allemaal invloed hebben op de luchtkwaliteit en dus op welke ventilatiesnelheid nodig is.

Kingspan Light + Air heeft natuurlijke ventilatie succesvol toegepast in zeer uiteenlopende situaties zoals een productiehal, logistiek centrum, een grote bierbrouwer, een voormalig stadhuis, een cacaoloods

Het gebouwtype is ook van invloed op de esthetische eisen die aan het ventilatiesysteem worden gesteld. Veel moderne commerciële of openbare ruimten streven bijvoorbeeld naar een strakke, minimalistische esthetiek. Daarom wordt er vaak gekozen voor verborgen automatische aandrijvingen in ramen en dakramen, of mechanische systemen die zijn ingebouwd in verlaagde plafonds.

4. Aan welke voorschriften of normen moet het systeem voldoen?

Gebouwen moeten voldoen aan Nederlandse en Europese normen voor de luchtkwaliteit afhankelijk van de toepassing en locatie van het gebouw. We kunnen je adviseren welke voorschriften er gelden voor jouw situatie en hoe je daaraan kunt voldoen.

Naast wettelijk verplichte normen kun je ook normen nastreven met betrekking tot energie-efficiëntie, welzijn of duurzaamheid. Denk bijvoorbeeld aan normen als BREEAM LEED, HQE of WELL. Deze normen hebben ook ventilatievereisten opgenomen. Immers moet de klimaatverandering worden beperkt en bedrijven moeten hun verantwoordelijkheid nemen.

5. Is het ventilatiesysteem onderdeel van een rookbeheersingssysteem?

Als een ventilatiesysteem ook gebruikt gaat worden voor rookafvoer in geval van brand, dan moet dit in de vroegste ontwerpfase gedefinieerd worden. Dit om er zeker van te zijn dat het systeem geïnstalleerd wordt met de juiste sensoren, bedieningselementen en componenten én dat deze getest zijn volgens de juiste EN12101 normen.

Het is ook mogelijk een natuurlijk ventilatiesysteem te upgraden of in te zetten voor RWA bovenop bestaande brandveiligheidsmaatregelen. Zo kan bijvoorbeeld de tijd om veilig te vluchten worden vergroot.

Kingspan Light + Air raadt ten zeerste aan advies in te winnen bij gekwalificeerde en ervaren specialisten alvorens rookbeheersing te specificeren en te installeren. Zo ben je er zeker van dat het systeem aan de eisen voldoet en in geval van brand naar verwachting zal functioneren.

6. Het beschikbare budget voor ventilatie

Een weloverwogen keuze voor een ventilatiesysteem is ook afhankelijk van budget. Er is een startinvestering nodig en het onderhouden van het ventilatiesysteem kost geld. Maar het systeem levert ook voordelen op.

De keuze voor de hoeveelheid vermogen bij mechanische ventilatie is belangrijk. Een te lage specificatie kan resulteren in een ventilatiesysteem dat niet geschikt is. Een hoge specificatie levert onnodige kosten op. Bij mechanische ventilatiesystemen levert het ook een hogere energierekening op. We gaan graag met je in gesprek om de kosten en baten met elkaar af te wegen en de juiste keuze te maken.